ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਲ।

ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ ਦਾ ਅਰਥ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਸਭਾ ਜਾਂ ਸਾਂਝਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। SGPC ਨਿੱਜੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸੰਗਤੀ ਅਭਿਆਸ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੱਸਦੀ ਹੈ; Sikh Coalition ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਉਹ ਥਾਂ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; SikhRI ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਿਰਫ਼ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਭਾਈਚਾਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਸੁਚੱਜੀ ਸੰਗਤ ਇਕੱਲੇ ਖੜ੍ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਨਵੇਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਅਸਮਰਥਤਾ ਨਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਥਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਸੁਣਦੀ ਹੈ, ਕੰਮ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਤਬਾ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੋਈ ਹਾਨੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਦੀ ਹੈ। ਆਪਣਾਪਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਰ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਕੱਠੇ ਸਿੱਖਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਅਗਲੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ: ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰੋ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿੱਖੋ, ਕੋਈ ਅਣਦਿੱਖਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੌਜਵਾਨ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿਓ। ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਐਸਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਣਾਓ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਮਾਉਣੀ ਨਾ ਪਵੇ।

ਉੱਪਰਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਵੇਰਵੇ ਸਿੱਖਿਆਤਮਕ ਸਾਰ ਹਨ; ਸਵਾਗਤ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਅਮਲੀ ਸਲਾਹ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।

ਅੰਗ 15 ਉੱਤੇ ਸਿਰੀਰਾਗ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ:

ਜਿਤੁ ਬੋਲਿਐ ਪਤਿ ਪਾਈਐ ਸੋ ਬੋਲਿਆ ਪਰਵਾਣੁ ॥
ਫਿਕਾ ਬੋਲਿ ਵਿਗੁਚਣਾ ਸੁਣਿ ਮੂਰਖ ਮਨ ਅਜਾਣ ॥

ਸੰਖੇਪ ਅਰਥ: ਉਹੀ ਬੋਲ ਸੁਚੱਜੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰ ਮਿਲੇ; ਕਠੋਰ ਬੋਲੀ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਨੁਵਾਦ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਹੈ; ਪੂਰਾ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਕਰਣੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਮਰ ਸੁਣਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਡੂੰਘੀ ਹੈ।

ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਲਈ ਕਰੂਰ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨੁਕਸਾਨ ਬਾਰੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ। ਬੋਲਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਠਹਿਰੋ: ਕੀ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਬਿਨਾਂ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੇ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਗਲਤ ਹੋ ਤਾਂ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ। ਜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਰੁਕੋ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਫ਼ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੋਲ ਸਕੋ—ਪਰ ਚੁੱਪੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਨਾ ਵਰਤੋ।

ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂਚੋ, ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਮਾਨਵੀ ਬਣਾਏ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹਾਨੀ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰੋ।

ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੰਕਤੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਗ 15 ਦੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹਨ। ਸੰਖੇਪ ਅਰਥ ਅਨੁਵਾਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਹੈ; ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਅਮਲੀ ਸੁਝਾਅ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਹਨ।

SGPC ਅਤੇ SikhRI ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭਗਤਾਂ, ਭੱਟਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭਗਤ ਯੋਗਦਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ, ਭਗਤ ਕਬੀਰ, ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਨ। Sikh Coalition ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰੂਹਾਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਸੀ।

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੋਈ ਢਿੱਲਾ-ਢਾਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਹਨ: ਸਮੁੱਚੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਰਵੋਚ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਅਧਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਧਰਮ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹਰ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅੰਦਰ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ। Oxford ਦੀ ਖੋਜ ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਐਸੇ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਮੰਚ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਸੀ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਨਾਲ ਫ਼ਰਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ: ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ, ਫ਼ਰਕਾਂ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਮੰਨੋ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸਜਾਵਟ ਵਜੋਂ ਨਾ ਵਰਤੋ ਅਤੇ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਸੱਚੇ ਜੀਵਨ, ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਦਇਆ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਮਿਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਜਿਗਿਆਸਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਯੋਗਦਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨਾ ਬਾਰੇ ਪੈਰੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆਤਮਕ ਸਾਰ ਹਨ। ਅਮਲੀ ਸਲਾਹ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕੋਈ ਪੰਕਤੀ ਉਧਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਅੰਗ 473 ਉੱਤੇ ਆਸਾ ਕੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ:

ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨ ॥

ਸੰਖੇਪ ਅਰਥ: ‘ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਦਾ ਕਿਉਂ ਆਖੀਏ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਾਜੇ ਜੰਮਦੇ ਹਨ?’ ਇਹ ਪੰਕਤੀ ਜਨਮ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪਰਸਪਰ ਨਿਰਭਰਤਾ ਬਾਰੇ ਲੰਮੇ ਸਲੋਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਕਦਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੈ।

SGPC ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਇਕੱਤਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। Sikh Coalition ਅਨੁਸਾਰ ਲਿੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਲਈ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਹਰ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ। SikhRI ਸਿੱਖ ਅਸੂਲਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਮਲ ਦਰਮਿਆਨ ਰਹਿ ਗਏ ਫ਼ਰਕ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸਾਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਈਚਾਰਾ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੇ।

ਇੱਕ ਮੂਲ ਅਭਿਆਸ: ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਕਿਸ ਨੂੰ ਬੋਲਣ, ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ, ਸਿੱਖਣ, ਪੈਸਾ ਸੰਭਾਲਣ, ਸਿਹਰਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਘਰ, ਕੰਮ ਜਾਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਮਾਨ ਆਦਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ; ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੁਣੋ; ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ; ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਦਰ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਰੁਟੀਨ ਬਦਲੋ। ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਬਰਾਬਰ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਇਹ ਕਸੌਟੀ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੰਕਤੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਗ 473 ਦੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹੈ। ਸੰਖੇਪ ਅਰਥ ਅਨੁਵਾਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਹੈ; ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਸਿੱਖਿਆਤਮਕ ਹਨ ਅਤੇ ਅਮਲੀ ਸਵਾਲ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਹਨ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆ, ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। SikhRI ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਗੁਰੂ ਰਾਹੀਂ’ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵਜੋਂ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ।

ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ

• ਸਿਰ ਨੂੰ ਰੁਮਾਲ, ਸਕਾਰਫ਼ ਜਾਂ ਬੰਦਾਨੇ ਨਾਲ ਢੱਕੋ; ਜੁੱਤੇ ਉਤਾਰੋ; ਹੱਥ ਧੋਵੋ; ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ।
• ਸ਼ਰਾਬ, ਤੰਬਾਕੂ, ਵੇਪਿੰਗ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਆਓ।
• ਫੋਨ ਮੌਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਗਿਆ ਲਵੋ।

ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ ਵਿੱਚ

• ਚੁੱਪਚਾਪ ਅੰਦਰ ਜਾਓ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵੱਲ ਪੈਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮੰਨੋ।
• ਸਿੱਖ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ। Sikh Coalition ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਹੜਾ ਮਹਿਮਾਨ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਬੈਠ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਹਰ ਕੋਈ ਲੰਗਰ ਛਕ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਖਾ ਸਕੋ ਉਨਾ ਹੀ ਲਵੋ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਰੋਕੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਰਿਵਾਜ ਬਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੇਵਾਦਾਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ।

ਇਹ ਰਿਵਾਜੀ ਅਤੇ ਰਹਿਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਮੁਲਾਕਾਤੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹਨ; ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਸਥਾ ਦੀ ਪਰਖ ਨਹੀਂ। ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਸਥਾਨਕ ਸਲਾਹ ਮੰਨੋ ਅਤੇ ਅਸਮਰਥਤਾ ਨਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੋ।

ਕੇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੱਟੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦਸਤਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਦਿਸਣਯੋਗ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। Sikh Coalition ਇਸ ਨੂੰ ਸੇਵਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਵਰਗੇ ਮੁੱਲਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਨਤਕ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਵਜੋਂ ਅਤੇ SikhRI ਦਸਤਾਰ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦਿਸਣ ਵਾਲੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਵਜੋਂ ਸਮਝਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਿਰ ਢੱਕਣ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ। ਕਈ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਦਾਤ ਵਜੋਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਦਸਤਾਰ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਸਤਾਰ ਪਹਿਨ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੰਗ ਤੇ ਢੰਗ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਰਹਿਣੀ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਪਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਹਰ ਸਿੱਖ ਕੇਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਜਾਂ ਦਸਤਾਰ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਿੱਖ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ

• ਕਿਸੇ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਜਾਂ ਕੇਸ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਗਿਆ ਲਵੋ।
• ਦਸਤਾਰ ਨੂੰ ਭੇਸ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਸਜਾਵਟ ਨਾ ਸਮਝੋ। ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਵਰਤੋ, ਜੇ ਉਹ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾ ਕਰੋ।
• ਜੇ ਮਜ਼ਾਕ ਜਾਂ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ, ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿਓ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ, ਕੰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਪਛਾਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੋ।

ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇੱਕੋ ਅਸੂਲ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਹੱਕ ਜਤਾਏ ਬਿਨਾਂ ਜਿਗਿਆਸਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਮਨੁੱਖ ਸਮਝੇ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ਰਕ ਦਾ ਆਦਰ।

ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਪੈਰੇ ਸਿੱਖ ਰਹਿਣੀ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆਤਮਕ ਸਾਰ ਹਨ। ਸਤਿਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਹਨ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕੋਈ ਪੰਕਤੀ ਉਧਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Bhai Kanhaiya ਜਾਂ Bhai Ghanaiya ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਨੇੜੇ ਟਕਰਾਅ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਲਈ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। The Sikh Encyclopedia ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ। SikhRI ਇਸ ਵਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਸਾਖੀ—ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਥਾ—ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਦੋਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ।

ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨਿਆਂ ਅੱਗੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੀ। ਮਨੁੱਖ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। SikhRI ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਰੂਹਾਨੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ, ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਬਲਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। 2018 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।

ਦਬਾਅ ਦੇ ਵੇਲੇ ਦਇਆ

• ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਮਦਦ ਕਰੋ—ਸਮੂਹ, ਧਰਮ, ਕੌਮੀਅਤ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਿਮਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ।
• ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਮਦਦ ਬੁਲਾਓ, ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ, ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਮੰਨੋ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿਓ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੇਣੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।
• ਤੁਰੰਤ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਦਲੇ ਜਾਂ ਅਮਨੁੱਖੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੱਚ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ।

ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਹੀ ਅਸੂਲ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪੱਕੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਰੱਖੋ ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾ ਛੱਡੋ।

ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਾਲਾ ਵਰਤਾਂਤ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸਾਖੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਹੀਂ। ਅਮਲੀ ਕਦਮ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਖ਼ਤਰੇ ਵੇਲੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਮੰਨੋ।

ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਮਿਆਨਬੰਦ ਕਿਰਪਾਨ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਸਜਾਵਟ ਨਹੀਂ। Sikh Coalition ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਰਬਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਅਨਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਜੋਂ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕਿਰਪਾਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ, ਗੁੱਸੇ, ਬਦਲੇ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। SikhRI ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਿਹਨਤ—ਨਿਮਰਤਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਦਇਆ, ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ—ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਦਖ਼ਲ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਚੋਣ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ।

ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਮਝ

• ਬਿਨਾਂ ਆਗਿਆ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੋ, ਨਾ ਖਿੱਚੋ, ਨਾ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਹੋ।
• ਸਕੂਲ, ਕੰਮ ਦੀ ਥਾਂ, ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਯਾਤਰਾ ਜਾਂਚ ਵੇਲੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ; ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਖ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਾ ਨਾ ਮੰਨੋ। ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਨਕ ਲੋੜਾਂ ਵੇਖੋ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਸਲਾਹ ਲਵੋ।
• ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਦਿਸਣ ਵਾਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸ਼ਾਂਤ ਵਰਤਾਰਾ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਧਾਰਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਅੱਗੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਹ ਅਸੂਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਸੱਚੀ ਹਿੰਮਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਬਦਬੇ ਜਾਂ ਬਦਲੇ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਪੈਰੇ ਸਿੱਖਿਆਤਮਕ ਸਾਰ ਹਨ। ਅਮਲੀ ਸਲਾਹ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕੋਈ ਪੰਕਤੀ ਉਧਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਥਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਦਾਇਤਾਂ ਮੰਨੋ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਸਲਾਹ ਲਵੋ।